Mostar, Eski Köprü-Stari Most
Bosna’nın Mostar kentindeki Eski Köprü (“Stari Most”) bir zamanlar dünyanın en etkileyici binalarından biriydi ve iç savaşta bombalanılarak yıkılmasının ardından Türkiye’ninde içinde bulunduğu ülkelerin girişimiyle yeniden inşa edilerek savaş sonrası açılışı yapıldı. Bosna-Hersek’teki Eski Köprü (“Stari Most”), ülkenin güneyindeki Mostar şehrinde yer almaktadır. Adını da 16. yüzyıldan kalma etkileyici bir anıttan almıştır. Korunan bir kültürel varlık olarak kabul edilmektedir. Uzlaşmanın, uluslararası ve kültürlerarası işbirliğinin sembolü olarak 2005 yılında Dünya kültür Mirası listesine alınmıştır.
Cesur köprü atlayıcıları
Stari Most’a baktığınızda biri köprüden atlarsa endişelenmeyin. Bu kişi muhtemelen intihara meyilli değildir. 1986’dan beri düzenlenen yıllık köprüden atlama yarışmasına hazırlanıyor olabilir. Köprünün yüksek olması ve Neretva’nın buz gibi soğuk olması çok fazla cesaret ve kondisyon gerektiriyor. İlk köprüden atlama geleneğinin 1664’te gerçekleştirildiği düşünülüyor.
Eski Köprü şehrin ortasında yer alıyor ve Mostar’ın Bosnalılar ve Hırvatlar arasındaki iki farklı yakasını birleştirmektedir. Ayrıca Stari Moste, Doğu ile Batı, Katolikler ile Sırp Ortodokslar, Hıristiyanlık ile İslam arasındaki bağlantının da simgesidir.
Muhteşem kemerli köprü, ünlü Osmanlı mimarı Mimar Sinan’ın öğrencisi olan Osmanlı mimarı Mimar Hacrudin tarafından 1556-1566 yılları arasında inşa edilmiştir. Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman, ahşap asma köprünün yerine bunu yaptırmıştır. Görünüşe göre Mimar Hajrudin, Stari Most’un zorlu inşaatını ilk kez, bugün hala Radobolja Nehri üzerindeki Kriva Ćuprija olarak bilinen daha küçük bir model üzerinde test etmiştir.
Stari Most, 4 m genişliğinde ve neredeyse 30 m uzunluğunda, o zamanlar dünyanın en uzun insan yapımı taş kemeriydi . O zamanın mühendislik şaheseri olarak kabul edilmekteydi. Her iki yanında köprü muhafızları (“mostari”) olarak adlandırılan Helebija Kulesi ve Tara Kulesi bulunmaktadır. Bosna-Hersek’teki savaşın kurbanı oldu. Muhteşem binaya saatlerce ateş açıldı, ta ki Stari Most 60 top mermisinin isabet etmesinden sonra çökene kadar. Dehşete kapılan bazı gözlemciler trajik sahneleri amatör kameralarla kaydetti; bu görüntüler daha sonra sadece bombardımanı değil aynı zamanda Mostar’daki Eski Köprü’yü yok eden patlayıcıyı da ortaya çıkardı.
İki yıl sonra, Yugoslavya iç savaşının sona ermesinden sonra köprü, orijinal taşlar kullanılarak orijinaline sadık kalınarak yeniden inşa edildi. 15 milyon avro, diğerlerinin yanı sıra UNESCO, Dünya Bankası ve Türk, İtalyan ve Hırvat devletleri tarafından 2004 yılında yeni Eski Köprü törenle yeniden açıldı ve bir yıl sonra Bosna-Hersek’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren;ilk yer oldu .
